Skafander używany w programie Artemis.

U nas w Świecie Małych Techników w Krakowie możecie już oglądać na wystawie skafander używany w programie Artemis. To tak naprawdę mały osobisty statek kosmiczny. Każdy jego element ma swoją funkcję i chroni astronautę w ekstremalnym środowisku Księżyca. Poniżej znajdziecie opis najważniejszych części:

1. PLSS – „plecak życia” (Portable Life Support System)

To najważniejszy moduł z tyłu kombinezonu.
Zawiera:

• system podtrzymywania życia – dostarcza tlen do oddychania i usuwa dwutlenek węgla,
• układ chłodzenia – przepompowuje wodę przez cienkie rurki w bieliźnie astronauty, co utrzymuje jego temperaturę,
• baterie,
• komputer pokładowy,
• radiostację i anteny.

Można powiedzieć, że to „silnik i klimatyzacja” całego kombinezonu.

2. Twardy pancerz tułowia – Hard Upper Torso

To sztywna skorupa, do której podczepia się rękawy, spodnie i plecak PLSS.
Zapewnia:

• stabilność konstrukcyjną,
• możliwość montażu systemów podtrzymywania życia,
• ochronę przed mikrometeorytami.

W tylnej części jest duży otwór wejściowy, przez który astronauta zakłada cały skafander, to niczym wchodzenie do skorupy.

3. Hełm z wizjerem i osłoną przeciwsłoneczną

Hełm jest wykonany z mocnego poliwęglanu. Ma:

• podwójny wizjer – jeden przezroczysty, drugi przyciemniany przeciw słońcu,
• osłony filtrujące promieniowanie UV,
• wydajniejsze oświetlenie LED po bokach,
• nowy system komunikacji – mikrofony blisko twarzy zamiast starego „paska przy policzku”.

Hełm zapewnia dobrą widoczność i chroni twarz przed promieniowaniem i pyłem księżycowym.

4. Rękawice – mała inżynieria

Rękawice w skafandrze Artemis zostały wzmocnione, aby astronauta mógł:

• wykonywać precyzyjne ruchy,
• trzymać narzędzia,
• chronić dłonie przed ostrym pyłem księżycowym.

W środku mają ogrzewane palce, a na zewnątrz – warstwy materiałów odpornych na przecięcia.

5. Dolna część kombinezonu – Lower Torso Assembly

Składa się ze:

• spodni,
• zginanych przegubów biodrowych,
• kolan,
• butów z twardą podeszwą.

To właśnie tu zastosowano jedne z najważniejszych ulepszeń: większy zakres ruchu, możliwość klękania, schylania się i chodzenia w niskiej grawitacji bez przewracania się.

6. Warstwy ochronne skafandra

Cały skafander to około do 14 warstw materiałów, które:

• odbijają promieniowanie słoneczne,
• zatrzymują mikrometeoryty,
• utrzymują ciśnienie wewnętrzne,
• nie przepuszczają ostrego i toksycznego księżycowego pyłu.

Najważniejsze materiały to m.in. Vectran, Kevlar, Nomex, Gore-Tex, a także elastyczne kompozyty.

7. System ciśnieniowy

Wnętrze skafandra jest utrzymane pod odpowiednim ciśnieniem, które pozwala:

• oddychać tlenem,
• poruszać się bez „napompowanego” efektu,
• zachować kształt kombinezonu nawet podczas zmian pozycji.

Nowe przeguby i poduszki ciśnieniowe w stawach sprawiają, że skafander jest bardziej elastyczny niż wcześniejsze.

8. System LCIG – chłodząca bielizna (Liquid Cooling and Ventilation Garment)

To cienki kombinezon pod spodem, pełen rurek z wodą.
Jego zadania to:

• odbieranie nadmiaru ciepła z ciała astronauty,
• regulowanie temperatury,
• umożliwienie pracy na Księżycu nawet przez kilka godzin bez ryzyka przegrzania.

Jak widać skafander Artemis składa się z wielu elementów, ale każdy z nich pełni ważną rolę:

• plecak PLSS – oddychanie, chłodzenie, komunikacja, energia,
• sztywny tułów – konstrukcja i ochrona,
• hełm – widoczność i bezpieczeństwo,
• rękawice – precyzja i odporność,
• nogi i buty – mobilność,
• warstwy zewnętrzne – ochrona przed przestrzenią,
• bielizna LCIG – komfort termiczny.

Nowy kombinezon to połączenie pancerza, klimatyzacji, statku kosmicznego i ubrania roboczego w jednym.